Hoofdstukken

61. Havens voor de ruimte

‘Het was alsof je de zon zag opkomen,’ verzucht ESA-wetenschapper Timo Prusti op de vroege ochtend van 19 december 2013. Enkele minuten daarvoor aanschouwt hij met eigen ogen hoe een Russische Sojoez-raket met razend geweld begint aan zijn reis naar de ruimte. Aan boord bevindt zich de ruimtetelescoop Gaia (zie Een mensenhaar vanaf 1000 kilometer hoogte) waar Prusti zeven jaar lang aan werkte.

Door de uitzonderlijk heldere ochtend ziet de projectwetenschapper precies hoe de vrucht van zijn harde werk onze planeet verlaat. ‘Je kon heel goed zien hoe de boosters loskwamen. Ze leken als twinkelende sterren terug naar de aarde te vallen.’

Een stukje Europa in Zuid-Amerika
Hoewel Gaia een Europees project is, wordt de telescoop die donderdag in december niet vanaf het Europese vasteland gelanceerd. In plaats daarvan vertrekt hij vanaf het Centre Spatial Guyanais (CSG), een ruimtehaven in het Frans-Guyanese Kourou.

Het gros van alle Europese missies vertrekt daarvandaan. Omdat Frans-Guyana onderdeel is van Frankrijk, wordt het CSG gezien als dé ruimtehaven van Europa. Dat die ruimtehaven niet gewoon op het Europese vasteland is gebouwd, heeft alles te maken met de ligging van ons continent. Omdat we relatief ver van de evenaar liggen, kost het lanceren van raketten hier meer moeite dan in Kourou.

De aarde draait iedere dag een rondje om zijn as. Bij de evenaar is onze planeet het breedst. Dat betekent dat een punt op de evenaar de meeste afstand moet afleggen om een complete cirkel te maken, veel meer afstand dan een punt ter hoogte van Nederland. En omdat er meer afstand afgelegd moet worden in dezelfde tijd, draait de aarde bij de evenaar dus het snelst.

Raketten die naar de ruimte vliegen maken daar dankbaar gebruik van. Wil een ruimtevaartuig zich loswrikken van de aardse zwaartekracht, dan heeft hij namelijk nogal wat vaart nodig. Op zeeniveau is dat 11,2 kilometer per seconde!

Zetje in de rug
Dankzij zijn ronde vorm draait de aarde op 45 graden noorderbreedte (ongeveer ter hoogte van Zuid-Frankrijk) met een snelheid van 1180 kilometer per uur om zijn as. Bij de evenaar is de draaisnelheid met 1670 kilometer per uur het hoogst. Raketten die daar gelanceerd worden, krijgen dus een extra zetje in de rug. Dat maakt het begin van de vlucht niet alleen makkelijker, maar ook goedkoper. Hoe minder kracht de raket zelf moet leveren, hoe minder stuwstof er immers nodig is.

Dat het gemakkelijker is om raketten vanaf de evenaar te lanceren wil niet zeggen dat alle ruimtehavens zich per se daar in de buurt bevinden.Van de bijna 25 ruimtehavens op de wereld, ligt slechts een handjevol in de nabijheid van de evenaar. Met zijn ligging op 5,3 graden noorderbreedte ligt de Europese ruimtehaven in Frans-Guyana het gunstigst van de vijf grootste lanceerbases op aarde. Een goede plek om te lanceren, dus.

Beeld: Benoît Prieur / Wikimedia Commons

Steun Ruimtevaartverhalen.nl

Vond je dit een interessant ruimtevaartverhaal? Via de module hieronder kun je Ruimtevaartverhalen steunen. Selecteer het bedrag dat je wil doneren, klik op ‘Doneer’ en doorloop de stappen die volgen.

 

Totaal: € -