Hoofdstukken

58. Een mensenhaar vanaf 1000 kilometer hoog

De gemiddelde smartphone schiet nu al plaatjes met een resolutie van 20 megapixel. Dat betekent dat de foto’s die hij maakt bestaan uit twintig miljoen kleine puntjes. Hoe meer van die kleine puntjes er in je foto verwerkt zitten, hoe scherper het beeld en hoe meer je op je foto kunt zien.

Zoals dat gaat in de techniek neemt de ontwikkeling van camerasensors de komende jaren een nog verdere vlucht, waardoor je telefoon alleen maar scherpere foto’s gaat nemen. Maar hoe goed de sensor van je smartphonecamera ook wordt, hij verbleekt bij die van ESA’s cameraspeeltje Gaia. Die ruimtetelescoop wordt gezien als de grootste digitale camera die ooit werd gemaakt. Met een resolutie van 1 gigapixel (een miljard puntjes) is Gaia zó precies dat hij de diameter van een mensenhaar kan meten van duizend kilometer afstand.

Nauwkeurige sterrenkaart
Hoe bijzonder dat ook is, in de praktijk heb je er natuurlijk niet veel aan om mensenharen van zo’n afstand door te lichten. Gaia’s missie is dan ook heel anders. Het doel van de in december 2013 gelanceerde telescoop is om een ongekend nauwkeurige driedimensionale kaart te maken van ons Melkwegstelsel.

Om tot die kaart te komen staart Gaia vijf jaar lang naar de ruimte, waarbij hij de bewegingen van één miljoen sterren in kaart brengt (het resultaat zie je bovenaan deze pagina). Gemiddeld bekijkt Gaia iedere ster 70 keer. Door gegevens met elkaar te vergelijken kunnen wetenschappers van alles leren over de sterren. Waar ze zich bevinden en hoe ze zich bewegen bijvoorbeeld. Maar ook over de helderheid, temperatuur en samenstelling van de sterren kan Gaia ons van alles vertellen.

Ook al wordt Gaia omschreven als een reusachtige ruimtecamera, het in kaart brengen van ons Melkwegstelsel is geen kwestie van even een knop indrukken en een foto schieten. De gegevens die Gaia’s twee hypergevoelige telescopen verzamelen worden naar aarde gestuurd en daar door wetenschappers geanalyseerd.

In vijf jaar tijd krijgen zij 1 miljoen gigabyte aan gegevens onder hun neus, wat gelijk staat aan zo’n 200.000 dvd’s vol. Zij zetten de geanalyseerde gegevens uiteindelijk om in Gaia’s 3D-kaart van onze kosmische wijk.

Duizenden exoplaneten
Astronomen verwachten dat Gaia zal zorgen voor een revolutie in de sterrenkunde. Ze denken dat de ruimtetelescoop tijdens zijn verblijf in de ruimte duizenden nog niet eerder ontdekte planeten buiten ons zonnestelsel (zogenoemde exoplaneten) gaat aantreffen.

Daarnaast hopen astronomen dat Gaia honderdduizenden planetoïden spot en rekenen ze op talloze ontdekkingen waarvan we de aard nu nog niet eens kunnen bedenken. Vergelijk het maar met een raam met daarachter een donker plein dat je nooit eerder gezien hebt. Er kan zich van alles bevinden, van bomen tot een voetbalkooi. Maar dat zie je pas als de straatlantaarns aan gaan. In de ruimte is Gaia degene die de lampen aan moet knippen.

Beeld: ESA

Steun Ruimtevaartverhalen.nl

Vond je dit een interessant ruimtevaartverhaal? Via de module hieronder kun je Ruimtevaartverhalen steunen. Selecteer het bedrag dat je wil doneren, klik op ‘Doneer’ en doorloop de stappen die volgen.

 

Totaal: € -