Hoofdstukken

52. Thuis in de kast

Astronauten die tijdens een ruimtewandeling naar het toilet moeten, kunnen niet zomaar even hun wandeling onderbreken om hun behoefte te doen. Het aan- en weer uittrekken van het zogenoemde EVA-ruimtepak (EVA staat voor Extra-Vehicular Activity) duurt lang. Hetzelfde geldt voor de ruimtewandeling zelf.

Een missie waarbij astronauten het ruimtestation verlaten om tests of reparaties uit te voeren, duurt al snel vijf tot acht uur. Omdat de meeste mensen hun plas niet zo lang kunnen ophouden, is daar wat op bedacht. Wanneer Neil Armstrong in 1969 afdaalt naar de maan (zonder toilet aan boord) draagt hij onder zijn pak bijvoorbeeld een Urine Transfer Collection Assembly, een speciale plaszak die urine opvangt en via slangen naar een opslagtank in het ruimtepak transporteert. Afhankelijk van de missie en het doel wordt het grootste deel van de urine van daaruit de ruimte in geblazen.

Hightech luier
Astronauten die nu naar de ruimte vliegen gebruiken een heel ander systeem. Zij dragen een zogenoemd Maximum Absorbancy Garment (MAG); een speciaal broekje met in de stof verwerkte korrels natriumpolyacrylaatpoeder. Natriumpolyacrylaat is een stofje dat razendsnel vocht opslurpt en tot 300 keer zijn eigen gewicht aan vloeistof vasthoudt.

Ruimtevaarders dragen dus eigenlijk een hightech-wegwerpluier. Maar inmiddels zijn het niet alleen ruimtewandelaars die deze superslurpers dragen. Diverse fabrikanten passen de techniek ook toe in incontinentiebroeken voor volwassenen.

De ‘astronautenluier’ is een van de talloze voorbeelden van manieren waarop ruimtevaarttechniek een toepassing op aarde heeft gevonden. De kans dat je thuis producten hebt die mede ontwikkeld zijn door de ruimtevaart is groter dan dat je dat niet hebt. De sportschoenen die je tijdens een potje tennis draagt bijvoorbeeld. Techniek die in die schoenen is gebruikt stamt af van de helmen die Amerikaanse astronauten droegen in het Apollo-tijdperk.

Om ervoor te zorgen dat die helmen beter schokken konden absorberen, bedacht NASA een nieuw productieproces waarbij leegtes achterbleven in de helm. Die leegtes konden makkelijk worden opgevuld met schokdempend materiaal. Voormalig NASA- technicus Frank Rudy brengt het idee een aantal jaren na de eerste maanlanding onder de aandacht van schoenenfabrikant Nike. Die komt vervolgens in 1979 op de proppen met de Tailwind, de eerste schoen met Nike Air-technologie.

Gamen met ruimtevaarttechniek
Zo zijn er voorbeelden te over van producten die we mede te danken hebben aan de ruimtevaart, zoals krasvrije brillenglazen, de techniek achter MRI-scanners en oorthermometers, de joysticks van spelcomputers en traagschuim, dat onder andere wordt gebruikt in ziekenhuisbedden, fietshelmen, auto’s en matrassen. De verhalen achter een flink deel van deze succesnummers zijn verzameld op NASA-website spinoff.nasa.gov.

Van al die ontdekkingen is de uitvinding van de draadloze boormachine zonder twijfel een van de meest revolutionaire. De techniek achter die apparaten stamt af van een apparaat dat gereedschappenfabrikant Black & Dekker in de jaren zestig van de vorige eeuw in opdracht van NASA bedenkt. Amerikaanse astronauten die voet op de maan zetten moeten namelijk kleine stukjes maanrots lospeuteren en mee terugnemen naar de aarde. En probeer op de maan maar eens een stopcontact te vinden…

Beeld: Flickr / Surunnuage

Steun Ruimtevaartverhalen.nl

Vond je dit een interessant ruimtevaartverhaal? Via de module hieronder kun je Ruimtevaartverhalen steunen. Selecteer het bedrag dat je wil doneren, klik op ‘Doneer’ en doorloop de stappen die volgen.

 

Totaal: € -