Hoofdstukken

43. Plassen in de ruimte

iss052e006450 (Jun. 23, 2017) --- Microbial Tracking-2 by the toilet in the node 3 module monitoring microbes present to assess the health environment on the International Space Station (ISS) and understand the effects of the spaceflight environment on viral and microbial pathogen dynamics.

Er zijn maar weinig vragen over de ruimtevaart waar ESA-astronaut André Kuipers geen antwoord op kan geven. Maar er is er wel één die hem onderhand zijn neus uit komt. Niet gek ook: toen Kuipers na zijn tweede ruimtemissie volop in de belangstelling stond, werd hem keer op keer gevraagd hoe een astronaut naar de wc gaat.

Logisch dus dat Kuipers daar op een gegeven moment genoeg van had. Maar heel gek is de vraag niet. Want plassen in de ruimte is niet zo vanzelfsprekend.

Zwevende urine
Plas je thuis in je eigen toiletpot, dan zorgt de zwaartekracht ervoor dat je urine omlaag valt. In de ruimte gaat dat heel anders. Door het gebrek aan zwaartekracht is alles gewichtloos, waardoor voorwerpen in het rond zweven. Dat geldt ook voor water en urine, waarvan de druppels zich samen tot een bal vloeistof vormen.

Als die bal ergens tegenaan botst, kan hij opbreken in talloze kleinere druppeltjes. Als er daar genoeg van zijn, dan is het onmogelijk ze allemaal weer te vangen. Reden genoeg dus om ervoor te zorgen voor een toilet dat plasdruppels meteen opvangt als ze geloosd worden.

Het toilet aan boord van het internationale ruimtestation ISS lijkt aardig op het kleine kamertje dat je thuis hebt, maar dan met een aantal belangrijke aanpassingen. Zo zitten er in de vloer speciale haken waar de astronauten hun voeten achter kunnen klemmen. Die haken zorgen ervoor dat Astro André en zijn collega’s niet wegzweven tijdens hun toiletmomentje, wat een hele hoop rotzooi zou geven.

Nog belangrijker zijn de aanpassingen in de toiletpot zelf. In de pot bevindt zich een apparaat dat een luchtstroom opwekt. Dat apparaat valt te vergelijken met een stofzuiger, die alle uitwerpselen opvangt.

Ieder ruimtetoilet heeft twee verschillende ‘ingangen’: een om in te plassen en één voor de grote boodschap. Die verschillende ingangen zijn er niet voor niets. De plas en poep van astronauten wordt namelijk op verschillende manieren verwerkt. Alles wat in de grote pot terechtkomt, wordt daar opgeslagen in speciale zakjes die ervoor zorgen dat de uitwerpselen niet opnieuw het ruimtestation in zweven.

Die zakjes in die toiletpotten worden uiteindelijk door de astronauten overgeplaatst naar vrachtschepen, die het ruimtestation met regelmaat bezoeken. Na gebruik worden die vrachtschepen afgestoten, waarna ze verbranden in de atmosfeer van onze planeet.

Een slok urine
Wat er met de urine gebeurt is een heel ander verhaal. Dat blijft namelijk gewoon aan boord. De astronautenplas komt terecht in een grote machine waar ook al het andere vocht dat astronauten verliezen – bijvoorbeeld het zweet van het sporten – in terecht- komt.

De werking van die machine lijkt heel erg op die van waterzuiveringsinstallaties op aarde. Allereerst komt het water in een filter terecht, waarin deeltjes en afval uit de vloeistof worden gefilterd. Vervolgens loopt het gefilterde water door een volgend filter, dat middelen bevat die organische verontreiniging uit het vocht halen.

Het derde en laatste filter verwijdert bacteriën en virussen uit het water, zodat het weer gereed is voor consumptie. Inderdaad: astronauten aan boord van het ISS drinken uiteindelijk hun eigen urine weer op.

Beeld: NASA / Jack Fischer

Steun Ruimtevaartverhalen.nl

Vond je dit een interessant ruimtevaartverhaal? Via de module hieronder kun je Ruimtevaartverhalen steunen. Selecteer het bedrag dat je wil doneren, klik op ‘Doneer’ en doorloop de stappen die volgen.

 

Totaal: € -