Hoofdstukken

37. Eerste Nederlanders in de ruimte

File written by Adobe Photoshop? 4.0

‘Die baan is mij op het lijf geschreven,’ verkondigt de dan nog onbekende Wubbo Ockels tijdens een persbijeenkomst in 1978. Hij lijkt dan al zeker van zijn zaak: die baan als astronaut, die is voor hem.

Enkele maanden daarvoor ziet de natuurkundige op een prikbord in het KernfysischVersneller Instituut in Groningen een krantenknipsel hangen. Het is een advertentie van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA, die aangeeft op zoek te zijn naar nieuwe astronauten. En iedereen mag zich melden.

Tweehonderd Nederlanders geven gehoor aan die oproep. Ockels is er daar één van en weet het na de eerste selectieronde en een medische keuring tot de laatste vijf Nederlandse kandidaten te schoppen. Zij zijn dan echter nog allesbehalve zeker van een retourtje ruimte; ook andere Europese landen sturen afgevaardigden die meedingen naar de felbegeerde plekken.

Laboratorium in de ruimte
Na een jarenlange afvalrace is Ockels in 1983 één van de drie overgebleven astronauten in het Spacelab-programma. Spacelab is een door ESA en NASA ontwikkeld laboratorium dat met een spaceshuttle kan meeliften naar de ruimte. Aan boord kunnen wetenschappers experimenten uitvoeren op het gebied van aardobservatie, materiaalonderzoek en gewichtloosheid. De door ESA geselecteerde astronauten zijn degenen die die experimenten moeten gaan uitvoeren. En daar is Ockels er één van.

Hoewel Ockels al in 1983 klaar is voor de reis, wordt bij de eerste Spacelab-missie de voorkeur gegeven aan de Duitser Ulf Merbold. Die wordt daarmee de eerste officiële ESA-astronaut. Heel lang hoeft Ockels daarna niet meer te wachten: wanneer het ruimteveer Challenger op 30 oktober 1985 de aarde verlaat, is Ockels één van de bemanningsleden. In een week tijd cirkelt Ockels 110 keer om de aarde en draagt hij bij aan de uitvoer van 76 wetenschappelijke experimenten.

De eerste
Dankzij zijn ruimtevlucht komt Ockels bekend te staan als de eerste astronaut met een Nederlands paspoort. Maar dat wil niet zeggen dat hij de eerste in Nederland geboren ruimtevaarder is! De in Zeeland geboren Lodewijk van den Berg is de besnorde natuurkundige voor.

Hij zweeft van 29 april tot 6 mei om de aarde. Aan boord van Spacelab onderzoekt de chemicus de manier waarop kristallen groeien in de ruimte. Na zeven dagen komt hij terug met een perfect kristal, dat ook nog eens tien keer zo zuiver is als kristallen die in diezelfde tijd op aarde gekweekt kunnen worden.

Ondanks de bijzondere uitkomst van zijn experiment hoort Nederland in die periode weinig over Van den Berg. Dat komt doordat de kristalkweker op dat moment al meer dan tien jaar niet meer in Nederland woont. Al ver voor zijn ruimtereis verhuist de chemicus naar de Verenigde Staten om daar onderzoek te doen naar kristallen, die onder andere gebruikt worden in elektronica, computers en stralingsmeetapparatuur.

Om gemakkelijker toegang te krijgen tot onderzoeksinstanties, laat Van den Berg zich in 1975 naturaliseren tot Amerikaans staatsburger. Daardoor valt het tien jaar later weinig mensen in Nederland op dat de in Sluiskil opgegroeide Van den Berg als eerste geboren Nederlander naar de ruimte vliegt. In de loop der jaren is ‘de vergeten astronaut’ in ere hersteld.

Beeld: ESA

Steun Ruimtevaartverhalen.nl

Vond je dit een interessant ruimtevaartverhaal? Via de module hieronder kun je Ruimtevaartverhalen steunen. Selecteer het bedrag dat je wil doneren, klik op ‘Doneer’ en doorloop de stappen die volgen.

 

Totaal: € -