Hoofdstukken

31. Ruimtevaartrituelen

(NASA/Bill Ingalls)

Wie het voor het eerst ziet, kijkt ongetwijfeld raar op: vlak voordat een groepje kosmonauten bij de Kazachstaanse ruimtehaven Bajkonoer aankomt, zet de chauffeur de bus aan de kant. De ruimtevaarders stappen uit, lopen naar de rechterkant van de bus en plassen daar tegen het achterwiel aan.

Ze doen dat niet omdat ze het niet meer kunnen ophouden, maar voor goed geluk. Ze doen daarmee Joeri Gagarin na, de eerste mens in de ruimte. Wanneer hij in 1961 op weg is naar zijn raket moet hij zo nodig plassen dat Gagarin zijn chauffeur maant te stoppen en zichzelf leeg laat lopen.

Bijzonder bijgeloof
Die korte pitstop maakt al meer dan vijftig jaar deel uit van het lanceerritueel van de Sovjets en de Russen. Dat lanceerritueel zit vol met bijzonder bijgeloof en rare rituelen. Zo hangt er in de bus die de ruimtevaarders naar het lanceerplatform brengt een gelukbrengend hoefijzer en wordt elke raket die vanaf Bajkonoer naar de ruimte vliegt twee dagen voor de lancering stipt om 7 uur ’s ochtends naar het lanceerplatform gereden. Astronauten en kosmonauten mogen die trage treinrit van hangar naar platform niet zien, want dat brengt ongeluk. Aldus de Russen.

Om de kosmonauten bezig te houden, gaan ze tijdens de uitrol van hun raket naar de kapper. De dag erna kijken ze verplicht naar de Sovjetwestern Beloe solntse pustyni (Witte zon van de woestijn), terwijl ze op de lanceerdag ontbijten met champagne en de deur van hun hotelkamer voorzien van een handtekening.

Hoewel vooral de Russische lanceringen doorspekt zijn met tradities, hebben ook de Amerikanen zo hun ontbijtritueel. Veel van hen bestellen vlak voor vertrek hetzelfde ontbijt als hun eerste landgenoot die de dampkring verliet: biefstuk en roerei. Van astronauten die met de spaceshuttle vlogen is bekend dat ze als traditie net zo lang kaartspelletjes speelden totdat hun commandant verloor.

De Russische tradities zijn van oudsher een stuk serieuzer. Een paar dagen voor vertrek leggen bemanningsleden bloemen neer bij een monument voor Gagarin en de vier kosmonauten die bij eerdere missies om het leven zijn gekomen (zie Ruimterampen van de Sovjet-Unie).

Minstens zo belangrijk is het meenemen van de startsleutel van de vorige Sojoez-bemanning. Die vergeten brengt ongeluk. Hetzelfde geldt voor het vergeten van het pluchen speelgoedbeestje, dat aan een van de instrumentenpanelen wordt gehangen. Het knuffelbeest doet niet alleen dienst als gelukbrengende mascotte, maar is ook het eerste wat de kosmonauten aan boord zien zweven. Daardoor weten ze dat ze in de ruimte zijn.

Niet klappen
Zo’n trip naar de ruimte aan boord van een Sojoez-raket duurt ongeveer 9 minuten. Waar de Amerikanen traditiegetrouw en luid aftellen tot de lancering, doen de Russen dat niet. Hun raketten vertrekken gewoon wanneer ze vertrekken. Applaudisseren vlak nadat de raket de grond heeft verlaten is bij de Russen uit den boze omdat ook dat ongeluk brengt.

Pas nadat de ruimtevaarders de dampkring hebben verlaten klinkt het eerste voorzichtige applaus. Ook dan is het nog niet gedaan met de rituelen: kosmonauten die naar het ISS reizen, krijgen bij aankomst brood met zout en na de landing planten ze allemaal een herinneringsboom in de zogenoemde Cosmonaut Alley. En iedere ruimtevaarder die veilig terugkeert op aarde schrijft ‘Spasibo’ op zijn capsule, wat betekent: bedankt!

Beeld: NASA

Steun Ruimtevaartverhalen.nl

Vond je dit een interessant ruimtevaartverhaal? Via de module hieronder kun je Ruimtevaartverhalen steunen. Selecteer het bedrag dat je wil doneren, klik op ‘Doneer’ en doorloop de stappen die volgen.

 

Totaal: € -