Hoofdstukken

3. Grootvaders van de ruimtevaart

‘De aarde is de wieg van de mens, maar de mens kan niet zijn hele leven in de wieg blijven wonen.’ Het is zonder twijfel de meest bekende uitspraak van Konstantin Tsiolkovski (1857-1935), een in Polen geboren Rus die met recht de (groot)vader van de ruimtevaart genoemd mag worden.

Al in 1895 bedenkt deze wiskundeleraar dat de mens de aarde moet kunnen verlaten met behulp van een raket. Dat moet gewoon met stuwstof kunnen (een mengsel van vloeibare waterstof en vloeibare zuurstof), mits je gebruikmaakt van een meertrapsraket. Zo’n raket bestaat uit meerdere stuwstoftanks die los van elkaar verbruikt worden en die worden afgestoten als ze leeg zijn.

De eerste raketlancering
Acht jaar na zijn ingeving omschrijft Tsiolkovski in zijn Studie van de ruimte met toestellen met straalaandrijving de werking van zo’n raket. Toch duurt het nog jaren voordat iemand ook écht een werkend ruimteschip weet te bouwen. De eerste die daar bescheiden succes in heeft, is de Amerikaanse uitvinder Robert Goddard (1882-1945), die jaren lang aan het testen slaat met zijn eigen meertrapsraketten.

Op 16 maart 1926 lanceert de uitvinderszoon zijn eerste, op vloeibare stuwstof aangedreven raket, die hij ‘Nell’ doopt. Ook al vliegt Nell maar 2,5 seconden en komt ze niet hoger dan 12,5 meter, toch wordt haar eerste vlucht gezien als de eerste succesvolle raketlancering.

In de jaren na Nell verbreekt Goddard keer op keer zijn eigen records. Op 31 mei 1935 vliegt een door hem gebouwde raket van 4,6 meter hoog 2,3 kilometer de lucht in. Twee jaar later gaat een opvolger daar nog een kwart kilometer overheen. Indrukwekkend, maar als je bedenkt dat de ruimte pas op tientallen kilometers hoogte begint, is het ook een bewijs dat er nog een flinke slag te maken valt.

Nazi-onderzoek
De Duitse ingenieur Wernher von Braun (1912-1977) is uiteindelijk de eerste die erin slaagt een raket naar die hoogte te brengen. Sinds het begin van de jaren dertig verricht hij militair onderzoek voor de nazi’s. Dat onderzoek resulteert tijdens de Tweede Wereldoorlog in een langeafstandsraket die zelfs bommen in Londen kan afleveren.

Hoewel dat Vergeltungswaffe-2 (Vergeldingswapen-2, of V-2) is bedoeld als langeafstandsraket, bereikt een V-2 op 3 oktober 1942 een hoogte van 80 kilometer, wat door de Amerikaanse luchtmacht in die tijd gezien wordt als de rand van de ruimte (tegenwoordig houden we 100 kilometer aan).

Verkeerde planeet
Nog geen twee jaar na die lancering zetten de nazi’s twee van Von Brauns raketten in bij aanvallen op Londen. Na de voltreffers verzucht Von Braun bij collega’s: ‘De raket werkte perfect, maar hij landde op de verkeerde planeet.’ Tegen het eind van de Tweede Wereldoorlog wordt deze zoon van een baron door de nazi’s gevangengenomen omdat hij in hun ogen de ontwikkeling van langeafstandsraketten tegenwerkt.

Na de oorlog geeft Von Braun zich zonder slag of stoot over aan de geallieerden. Vanaf dat moment helpt hij de Amerikanen met het ontwikkelen van hun eigen aanvals- en ruimteraketten. Zijn grootste bijdrage is de ontwikkeling van de Saturnus V, de raket waarmee de Amerikanen naar de maan vliegen. Volgens NASA is Von Braun ‘zonder twijfel de grootste raketgeleerde uit de geschiedenis’.

Beeld: National Museum of the United States Air Force

Steun Ruimtevaartverhalen.nl

Vond je dit een interessant ruimtevaartverhaal? Via de module hieronder kun je Ruimtevaartverhalen steunen. Selecteer het bedrag dat je wil doneren, klik op ‘Doneer’ en doorloop de stappen die volgen.

 

Totaal: € -