Hoofdstukken

20. ‘Houston, we’ve had a problem here’

Astronaut John L. Swigert Jr., command module pilot, is lifted aboard a helicopter in a Billy Pugh helicopter rescue net while astronaut James A. Lovell Jr., commander, awaits his turn. Astronaut Fred W. Haise, Jr., lunar module pilot, is already aboard the helicopter. In the life raft with Lovell, and in the water are several U.S. Navy underwater demolition team swimmers, who assisted in the recovery operations. The crew was taken to the U.S.S. Iwo Jima, prime recovery ship, several minutes after the Apollo 13 spacecraft splashed down at 12:01:44 pm CST on April 17, 1970.

Sommige astronauten hebben het geluk dat ze vaker dan één keer naar de ruimte mogen vliegen. Jim Lovell is een van hen. Nadat hij tijdens missie Apollo 8 al een van de eerste drie mensen is die een rondje om de maan vliegen, mag hij tijdens de dertiende Apollo-missie zelfs voet op de maan zetten.

Maar tijdens de reis naar de maan gaat het helemaal mis: 56 uur na de lancering horen astronauten Lovell, Fred Haise en Jack Swigert een gesmoorde knal aan boord. Bemanningslid Swigert stelt NASA op de hoogte: ‘Houston, we’ve had a problem here’ (en niet ‘Houston, we have a problem’ zoals Hollywoodfilm Apollo 13 onterecht suggereert).

Niet lang daarna ziet Lovell dat ‘we iets de ruimte in lekken’. Dat ‘iets’ blijkt vloeibare zuurstof, een goedje dat de astronauten hard nodig hebben om te kunnen ademen.

Kortsluiting
De ontploffing aan boord is een samenloop van omstandigheden. Tijdens de ontwikkeling van de Saturnus V-raket wordt besloten het voltage van de boordsystemen te verhogen. Die boodschap komt niet aan bij de fabrikant van de zuurstoftankthermostaat. Als gevolg van die vergissing geeft die thermostaat tijdens de vlucht een te hoge temperatuur aan.

Om de tanks te koelen, vraagt NASA’s missiecontroleleiding in Houston de astronauten de ventilatoren in de tanks aan te zetten. De bedrading van één van de twee tanks veroorzaakt vervolgens kortsluiting, omdat deze beschadigd is geraakt tijdens een eerdere test. De pure zuurstof in de tank voedt de brand, met een explosie tot gevolg.

Na de knal zien Lovell, Haise en Swigert aan de meters aan boord van hun commandomodule Odyssey dat de hoeveelheid verse lucht aan boord rap terugloopt. Het trio trekt zich terug in de piepkleine maanlander Aquarius. Deze heeft zijn eigen zuurstofsystemen, waardoor de astronauten verzekerd zijn van frisse lucht. Voor zo lang het duurt.

Aquarius is namelijk berekend op twee astronauten en niet op drie en bovendien ook nog eens voor een heel korte periode. Het gevolg: de hoeveelheid giftige stikstofdioxide aan boord loopt veel sneller op dan zou mogen, waardoor de astronauten het risico lopen te stikken.

Hapsnap
Nadat het bericht van de explosie Houston bereikt, begint de missieleiding direct met het zoeken naar een oplossing. Die geplande maanlanding, die zit er niet meer in. De astronauten moeten levend terug naar huis. Daarvoor zijn twee dingen nodig: de cabine moet rechtsomkeert maken en de hoeveelheid stikstofdioxide in Aquarius moet worden beperkt. Want als die te hoog oploopt, dan is het gedaan met het drietal ruimtereizigers.

In recordtijd bedenken NASA-ingenieurs een oplossing voor het stikstofdioxideprobleem. De vierkante filters van de commandomodule moeten aan de ronde ingangen van het life support system van de maanlander worden gekoppeld. Met plakband, plastic zakken en de kartonnen kaften van het vluchtplan (allemaal ook aanwezig in de maanlander) bedenken ze een hapsnapoplossing.

Met de astronauten gered van de verstikking begint de tweede belangrijke stap van de reddingsoperatie: de terugkeer naar huis. Na talloze razendsnel in simulatoren geteste experimenten komt de oplossing: door de daalmotor van de maanlander even kort te laten branden, kan het toestel de zwaartekracht van de maan gebruiken om zichzelf terug naar aarde te slingeren.

De manoeuvre slaagt. Na een reis van 5 dagen, 22 uur, 54 minuten en 41 seconden plonst de commandomodule met de astronauten Lovell, Swigert en Haise veilig neer in de Atlantische Oceaan.

Beeld: NASA

Steun Ruimtevaartverhalen.nl

Vond je dit een interessant ruimtevaartverhaal? Via de module hieronder kun je Ruimtevaartverhalen steunen. Selecteer het bedrag dat je wil doneren, klik op ‘Doneer’ en doorloop de stappen die volgen.

 

Totaal: € -