Hoofdstukken

16. Onderzoekslab in een baan om de aarde

NASA 1132 77.0F

Ook al hangt het op zo’n 400 kilometer hoogte, het internationale ruimtestation ISS is zelfs met het blote oog vanaf aarde te zien. Wanneer het ruimtestation overvliegt, lijkt het in de nachthemel op een langzaam voorbijtrekkende ster. Maar in werkelijkheid gaat het ISS helemaal niet zo langzaam.

Het station zoeft door de ruimte met een snelheid van 28.000 kilometer per uur. Dankzij die hoge snelheid duurt een rondje om onze planeet maar anderhalf uur, wat betekent dat de bemanning aan boord iedere 45 minuten een zonsopgang óf zonsondergang meemaakt.

Ronddraaiend ruimtewiel
Hoe indrukwekkend ook, het ISS is niet de eerste vaste ruimte-buitenpost. In 1903 schrijft de Russische raketwetenschapper Konstantin Tsiolkovski dat een voorwerp prima rond de aarde blijft draaien als je het met behulp van een raket voldoende snelheid geeft.

Zijn Oostenrijks-Hongaarse collega Herman Potočnik gaat in 1929 nog een stap verder en bedenkt het Wohnrad, een zogenoemd rotating wheel space station waarin mensen in een om zijn as draaiend ‘wiel’ in een vaste baan om de aarde kunnen wonen en werken.

Dat het idee achter het Wohnrad bijzonder is, zien ook de Amerikanen na de Tweede Wereldoorlog in. Nadat ingenieur Wernher von Braun (zie Grootvaders van de ruimtevaart) het concept van Potočnik verder uitwerkt, besluit NASA in 1959 dat een permanent bemand ruimtestation de volgende logische stap is in zijn ruimtevaartplannen.

Maar hoewel de ruimtevaartorganisatie in 1975 een buitenpost bedenkt die plek moet bieden aan 140.000 mensen, wordt er nooit een serieuze poging ondernomen een rotating wheel station te bouwen. De bouw van zo’n ruimtestation is ingewikkeld en bovenal erg duur.

De voorloper van het ISS
Dat het plan voor deze kilometers lange en om zijn as draaiende Stanford-torus niet haalbaar is, wil niet zeggen dat het aanleggen van andere ruimtestations onmogelijk is. Dat bewijst het ISS natuurlijk, maar de Sovjet-Unie heeft dat in de jaren zeventig van de vorige eeuw ook al door.

Nog geen twee jaar nadat de Amerikanen de race om de maan winnen, lanceren de Sovjets een onbemand ruimtelaboratorium vol experimenten dat op een later tijdstip door een bemanning bezocht moet worden. De op 19 april 1971 gelanceerde Saljoet 1, hoewel niet veel meer dan een 20 meter lange cilinder, wordt daarmee de eerste officiële buitenpost in een baan om de aarde.

Lang houdt dat eerste ruimtestation het niet vol. Ruim een half jaar na zijn lancering brandt Saljoet 1 geheel volgens plan op in de atmosfeer. Slechts één bemanning weet het station voor die tijd succesvol te bezoeken. Maar de toon is gezet. In de jaren die volgen brengt de Sovjet-Unie nog vijf andere Saljoets met succes de ruimte in, waarna in 1986 het ruimtestation Mir volgt (zie Permanent bemande buitenpost). De Verenigde Staten houden het al die jaren bij slechts één ruimtestation: Skylab.

Op dit moment vliegen er twee ruimtestations om de aarde: het in 2011 gelanceerde Chinese station Tiangong 1 en het veel grotere ISS. Dat laatste is sinds het jaar 2000 (twee jaar na de lancering van het eerste onderdeel) continu bewoond. Zowel Rusland als China wil in de toekomst nieuwe en grotere ruimtestations bouwen. En ook privé-bedrijven als het Amerikaanse Bigalow Aerospace hebben plannen in die richting.

Beeld: NASA

Steun Ruimtevaartverhalen.nl

Vond je dit een interessant ruimtevaartverhaal? Via de module hieronder kun je Ruimtevaartverhalen steunen. Selecteer het bedrag dat je wil doneren, klik op ‘Doneer’ en doorloop de stappen die volgen.

 

Totaal: € -