Hoofdstukken

14. De Lada van de ruimtevaart

Iedere ruimtevaarder die de afgelopen jaren een bezoek bracht aan het internationale ruimtestation ISS (zie Het ISS in vogelvlucht), werd daar naartoe gebracht met behulp van een Russische Sojoez-raket. Bijzonder detail: het ontwerp van die raket en de gelijknamige capsule zijn al bijna zestig jaar oud. In de tussentijd is er bar weinig aan het ontwerp versleuteld. Met uitzondering van wat elektronica-upgrades is de Sojoez die nu omhoog vliegt exact hetzelfde als die van de eerste bemande missie in 1967.

‘Ontdaan van alle luxe, maar super betrouwbaar,’ noemde ruimtevaartdeskundige Piet Smolders de Sojoez toen hij in 2011 door de NOS werd gevraagd naar de veiligheid van de ruimtemissie van astronaut André Kuipers (zie De vliegende Hollander). Die reputatie heeft het Sojoez-lanceersysteem niet voor niets: van 1967 tot 2018 ging er geen enkele keer wat mis tijdens bemande missies.

De rijke geschiedenis van de Sojoez leverde het toestel de bijnaam ‘de Lada van de ruimtevaart’ op. ‘De Russen hebben de mogelijkheden van het materiaal maximaal opgerekt,’ aldus Smolders tegenover de NOS. ‘Terwijl de Amerikanen op een schoon velletje papier nieuwe raketten zijn gaan ontwikkelen, koesterden de Sovjets dat wat ze hadden, en bleven het verbeteren.’

De race om de maan
De noodzaak voor het dan nog gloednieuwe lanceersysteem en de eveneens spiksplinternieuwe capsule ontstaat begin jaren zestig als reactie op de Amerikaanse maanmissies. Drie jaar nadat de Amerikaanse president Kennedy aankondigt de maan te willen veroveren, besluit de Sovjet-Unie aan te haken in de race om de maan.

‘Laat de maan niet over voor de Amerikanen,’ verklaart Sovjet-leider Nikita Chroesjtsjov in 1964 aan de hoge piefen in het ruimtevaartprogramma van zijn land. ‘Alles wat jullie nodig hebben wordt verstrekt.’

Dat laat ruimtevaartprogrammaleider Sergej Koroljov (zie Het Sovjet-meesterbrein) zich geen twee keer zeggen. Het brein achter het ruimtevaartprogramma van de Sovjets haalt een door hem jaren eerder bedacht plan voor een nieuwe ruimtecapsule uit de ijskast.

In tegenstelling tot zijn voorganger moet het nieuwe ruimtevaartuig van Koroljov niet meer vanaf de aarde worden bestuurd. Kosmonauten moeten zelf de vrijheid krijgen om de capsule te manoeuvreren. De Sojoez wordt ook groter dan zijn voorganger: in plaats van één ruimtevaarder moet het voertuig tot drie kosmonauten naar de ruimte kunnen vliegen. Daarnaast krijgt de capsule een koppelsysteem, waarmee hij vastgemaakt kan worden aan een andere module.

Het meest gebruikt
Na jarenlange ontwikkeling vliegt de eerste Sojoez op 28 november 1966 naar de ruimte. Koroljov zelf maakt die onbemande testvlucht Kosmos-133 niet meer mee. Begin dat jaar sterft hij tijdens een operatie aan een poliep in zijn dikke darm. Als hij nog zou leven, kon hij trots zijn.

Hoewel de Sojoez er nooit in slaagt kameraden naar het maanoppervlak te brengen en de eerste bemande vlucht uitloopt op een ramp (zie Ruimterampen van de Sovjet-Unie), wordt het door Koroljov ontworpen lanceersysteem het meest gebruikte aller tijden.

Beeld: Publiek domein

Steun Ruimtevaartverhalen.nl

Vond je dit een interessant ruimtevaartverhaal? Via de module hieronder kun je Ruimtevaartverhalen steunen. Selecteer het bedrag dat je wil doneren, klik op ‘Doneer’ en doorloop de stappen die volgen.

 

Totaal: € -